Bàn về cơ sở khoa học cho việc áp dụng phương pháp chiết tự trong dạy học chữ Hán hiện nay
Khác với các ngôn ngữ ký âm khác, chữ Hán là chữ biểu ý, khó học, khó nhớ, khó viết, hay quên
bởi độ phức tạp của nó. Thế nhưng hiện nay, việc dạy học chữ Hán chủ yếu dạy giống như ngôn
ngữ ký âm, chưa coi trọng và chưa hiểu đúng về chữ Hán. Trong đó, chiết tự là một phương pháp
phân tích các yếu tố cấu tạo hình thể chữ Hán cả ba phương diện hình, âm và nghĩa để đoán biết ý
nghĩa của chữ hoặc của từ tố, được nghiên cứu, ứng dụng trong dạy học chữ Hán gần 2000 năm.
Trong phạm vi bài viết, chúng tôi muốn đưa ra một số căn cứ khoa học áp dụng phương pháp chiết
tự, giúp người dạy có cái nhìn tổng quan về nội dung dạy học và đối tượng dạy học, từ đó có thể
linh hoạt sử dụng phương pháp giảng dạy phù hợp, giảm gánh nặng cho người học, góp phần khắc
phục một số vấn đề trong dạy học chữ Hán hiện nay, nâng cao chất lượng dạy học.
ới nét phảy và nét sổ là chữ “tỉnh” (cái giếng). Những tiểu tiết này, chỉ cần bất cẩn một chút là viết sai. (5) Bộ kiện là yếu tố cấu thành cơ bản trong chữ Hán, số lượng bộ kiện quá nhiều, chức năng bộ kiện không có sự đồng nhất. Bộ kiện được cấu thành từ các nét viết. Theo Hà Cửu Doanh thống kê có, 675 bộ kiện, trong đó khá nhiều bộ kiện gần giống nhau, ví dụ như giữa bộ miên (宀) và huyệt (穴), bộ sĩ (士) và thổ (土), bộ dĩ (已) và kỷ (己). Hơn nữa, nhiều bộ kiện khi đứng độc lập viết kiểu khác, khi kết hợp với bộ kiện khác cấu tạo nên chữ hợp thể lại viết kiểu khác như bộ thủ (扌) và chữ thủ (手), bộ tâm (忄) và chữ tâm (心). Theo kết quả nghiên cứu của Lý Yên và nhóm nghiên cứu, trong 5631 chữ hình thanh, có 246 chữ có ý nghĩa khác nhau, ký hiệu biểu nghĩa cũng không đồng nhất. Ví dụ, với ý nghĩa liên quan đến ăn uống, những chữ “吃 (ăn), 嚼 (gặm, nhấm), 喝 (uống) dùng bộ khẩu (口) để biểu ý, nhưng chữ “餐 (đồ ăn), 饮ẩm (uống)” lại dùng bộ thực (食, 饣) để biểu ý. Người học khó mà xác định được đâu là ký hiệu biểu âm, đâu là ký hiệu biểu ý. (6) Chữ Hán là chữ ghi lại từ tố, việc sử dụng chữ Hán nào để nghi lại âm tiết cũng là vấn đề khó. Mỗi chữ Hán là một từ tố. Ngoài việc đọc được, viết được, chữ Hán còn liên quan đến cách dùng chữ. Phâ