Tìm hiểu ngữ pháp tiếng Hàn - Lưu Tuấn Anh

Phần 1: Một số khái niệm ngôn ngữ cơ bản

I. Tiếng Hàn và chắp dính

Tiếng Hàn thuộc loại hình ngôn ngữ chắp dính, với những khái niệm

những thuật ngữ tương đối mới mẻ với người học là người Việt.

Để nhập môn tiếng Hàn, khi bắt đầu học về ngữ pháp tiếng Hàn, cần nắm

được một số đặc điểm sau:

a) Trong tiếng Hàn có phụ tố là những hình vị hạn chế, không có khả năng

vận dụng độc lập, được gắn vào căn tố hay từ để thay đổi ý nghĩa từ vựng của

căn tố hay từ đó (phụ tố phái sinh), hoặc chắp dính vào một từ, một thân từ nào

đó để biểu thị các chức năng cú pháp hay chuyển đổi phạm trù ngữ pháp cho từ

hay thân từ mà nó kết hợp.

pdf72 trang | Chia sẻ: Thanhnguyen | Ngày: 07/11/2022 | Lượt xem: 970 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang mẫu tài liệu Tìm hiểu ngữ pháp tiếng Hàn - Lưu Tuấn Anh, để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Tìm hiểu ngữ 
pháp tiếng Hàn
 1
t×m hiÓu ng÷ ph¸p tiÕng Hµn 
L−u TuÊn Anh 
 Mäi ý kiÕn ®ãng gãp: luutuananh@yonsei.ac.kr 
Trong qu¸ tr×nh d¹y tiÕng Hµn, còng nh− c¸c ngo¹i ng÷ kh¸c, bªn c¹nh 
nh÷ng kiÕn thøc vÒ tõ vùng, t×nh huèng héi tho¹i, c¸ch ph¸t ©m..., gi¶ng d¹y ng÷ 
ph¸p còng lµ c«ng viÖc kh«ng thÓ thiÕu. Bëi ng÷ ph¸p lµ toµn bé nh÷ng quy t¾c 
biÕn ®æi vµ kÕt hîp cña tõ thµnh côm tõ vµ c©u trong mét ng«n ng÷. Tuy nhiªn, 
do ®Æc ®iÓm vµ tÝnh chÊt cña sinh viªn ngµnh Hµn Quèc häc, viÖc gi¶ng d¹y vÒ 
ng÷ ph¸p, ë ®©y cô thÓ lµ ng÷ ph¸p tiÕng Hµn kh«ng chØ dõng l¹i ë nh÷ng cÊu 
tróc ng÷ ph¸p c¬ b¶n, ®¬n thuÇn ®Ó häc sinh dùa vµo ®ã mµ ghÐp c¸c tõ thµnh 
c©u. Trang bÞ cho sinh viªn nh÷ng kiÕn thøc vÒ ng«n ng÷, ®Æc biÖt lµ nh÷ng kiÕn 
thøc ng«n ng÷ trong tiÕng Hµn còng rÊt quan träng. Nãi c¸ch kh¸c, khi häc vÒ 
ng÷ ph¸p, sinh viªn cÇn cã nh÷ng kiÕn thøc ng«n ng÷ c¬ b¶n tèi thiÓu ph¶i n¾m 
®−îc ë tiÕng Hµn. Së dÜ lµ v×, c¸c sinh viªn kh«ng ®−îc häc vÒ ng«n ng÷, hoÆc 
cã th× còng lµ nh÷ng kiÕn thøc vÒ tiÕng ViÖt, ®· ®−îc tiÕp thu tõ tr−íc ®©y rÊt l©u 
khi häc ë PTTH, tiÕng Hµn vµ tiÕng ViÖt l¹i kh¸c nhau vÒ lo¹i h×nh nªn sÏ h¹n 
chÕ sinh viªn ®èi víi viÖc t− duy trong häc tËp, hiÓu, ph©n tÝch vÊn ®Ò vµ luyÖn 
tËp ®Æt c©u... Bµi gi¶ng “ng÷ ph¸p tiÕng Hµn” nµy, v× vËy ®−îc biªn so¹n nh»m 
®−a ra mét sè kh¸i niÖm ng«n ng÷ c¬ b¶n nãi chung vµ mét sè tr−êng hîp ®Æc 
biÖt cã ë tiÕng Hµn nãi riªng, gióp cho sinh viªn cã ®−îc nh÷ng nhËn thøc ë mét 
chõng mùc nhÊt ®Þnh vÒ c¸c thuËt ng÷ ng«n ng÷ khi häc vÒ ng÷ ph¸p. 
Víi tÝnh chÊt nh− vËy, bµi gi¶ng ®−îc chia thµnh hai phÇn: phÇn nh÷ng 
kh¸i niÖm ng«n ng÷ c¬ b¶n vµ phÇn øng dông trong ng÷ ph¸p tiÕng Hµn. Bµi 
gi¶ng ®−îc sö dông kÌm theo trong c¸c tiÕt häc vÒ tiÕng Hµn, kÌm theo c¸c gi¸o 
tr×nh d¹y tiÕng Hµn, ®−îc vËn dông khi gi¶i thÝch c¸c cÊu tróc ng÷ ph¸p. Do ®ã, 
vÒ thêi l−îng bµi gi¶ng cã thÓ kh«ng bÞ khèng chÕ ë mét sè tiÕt nhÊt ®Þnh, 
chuyªn vÒ ng÷ ph¸p mµ ®−îc chia ra vµ xen lÉn vµo c¸c tiÕt d¹y tiÕng. Tuy nhiªn 
kh«ng ph¶i lµ b¶i gi¶ng chuyªn s©u vÒ ng«n ng÷ häc, nªn bµi gi¶ng sÏ chØ cè 
g¾ng ®−a ra tr×nh bµy vµ gi¶i thÝch mét sè kh¸i niÖm ng«n ng÷ häc mét c¸ch dÔ 
hiÓu nhÊt. PhÇn hai cña bµi gi¶ng lµ c¸c øng dông trong ng÷ ph¸p tiÕng Hµn, víi 
nh÷ng cÊu tróc cô thÓ cã liªn quan ®Õn c¸c kh¸i niÖm ng«n ng÷ ®· tr×nh bµy ë 
phÇn mét. Hy väng bµi gi¶ng sÏ gãp phÇn thóc ®Èy sù tiÕn bé cña sinh viªn trong 
viÖc häc tiÕng Hµn. 
 2
 PhÇn 1: Mét sè kh¸i niÖm ng«n ng÷ c¬ b¶n 
I. TiÕng Hµn vµ ch¾p dÝnh 
TiÕng Hµn thuéc lo¹i h×nh ng«n ng÷ ch¾p dÝnh, víi nh÷ng kh¸i niÖm 
nh÷ng thuËt ng÷ t−¬ng ®èi míi mÎ víi ng−êi häc lµ ng−êi ViÖt. 
§Ó nhËp m«n tiÕng Hµn, khi b¾t ®Çu häc vÒ ng÷ ph¸p tiÕng Hµn, cÇn n¾m 
®−îc mét sè ®Æc ®iÓm sau: 
a) Trong tiÕng Hµn cã phô tè lµ nh÷ng h×nh vÞ h¹n chÕ, kh«ng cã kh¶ n¨ng 
vËn dông ®éc lËp, ®−îc g¾n vµo c¨n tè hay tõ ®Ó thay ®æi ý nghÜa tõ vùng cña 
c¨n tè hay tõ ®ã (phô tè ph¸i sinh), hoÆc ch¾p dÝnh vµo mét tõ, mét th©n tõ nµo 
®ã ®Ó biÓu thÞ c¸c chøc n¨ng có ph¸p hay chuyÓn ®æi ph¹m trï ng÷ ph¸p cho tõ 
hay th©n tõ mµ nã kÕt hîp. 
b) HiÖn t−îng ch¾p dÝnh thÓ hiÖn râ rµng trong qu¸ tr×nh biÕn ®æi d¹ng 
thøc cña tõ (활용: conjugation). C¸c phô tè ng÷ ph¸p, cã kh¶ n¨ng thay thÕ kÕt 
hîp vµo phÇn th©n tõ mang ý nghÜa tõ vùng ®Ó biÓu thÞ ý nghÜa ng÷ ph¸p cho tõ, 
kh¸c víi viÖc thÓ hiÖn ra b»ng trËt tù s¾p xÕp tõ hay h− tõ ë tiÕng ViÖt. VÒ thùc 
chÊt, ch¾p dÝnh lµ hiÖn t−îng nèi c¸c h×nh vÞ h− (empty morpheme - h×nh vÞ 
kh«ng cã ý nghÜa tõ vùng râ rµng), vµo h×nh vÞ thùc ®Ó thùc hiÖn ph¸t ng«n. 
Cã thÓ h×nh dung viÖc biÕn ®æi d¹ng thøc cña tõ trong tiÕng Hµn thµnh 
mét hÖ thèng nh− sau: 
- Ch¾p dÝnh thay ®æi c¸c h×nh vÞ h− (ng÷ ph¸p) biÓu thÞ c¸ch (조사 – tiÓu 
tõ) vµo h×nh vÞ thùc (tõ vùng) lµ c¸c thÓ tõ (tªn gäi chung cho danh tõ, ®¹i tõ vµ 
sè tõ, nh÷ng tõ lo¹i th−êng xuÊt hiÖn ë vÞ trÝ chñ ng÷ vµ bæ ng÷ trong c©u), ®Ó 
biÓu thÞ nh÷ng mèi quan hÖ ng÷ ph¸p trong c©u cña c¸c tõ nµy. VÝ dô nh− h×nh vÞ 
ng÷ ph¸p 이 ch¾p dÝnh vµo sau danh tõ 사람 (ng−êi) sÏ biÓu thÞ 사람 (ng−êi) 
®¶m nhËn vai trß chñ ng÷ trong c©u, nh−ng thay 이 b»ng h×nh vÞ ng÷ ph¸p 을 th× 
을 sÏ biÓu thÞ 사람 (ng−êi) lµm thµnh phÇn bæ ng÷ cña c©u. 
C¸ch (case) ë ®©y nh− vËy, cã thÓ hiÓu lµ h×nh th¸i ph¹m trï cña danh tõ, 
biÓu thÞ mèi quan hÖ ng÷ ph¸p cña nãi víi c¸c tõ kh¸c trong côm tõ vµ c©u. 
- Ch¾p dÝnh thay ®æi c¸c h×nh vÞ h− (ng÷ ph¸p) biÓu thÞ c¸c ý nghÜa ng÷ 
ph¸p (어미 - ®u«i tõ: biÓu thÞ ý nghÜa thêi, thÓ, liªn kÕt c©u, kÕt thóc c©u, kÝnh 
ng÷...) vµo h×nh vÞ thùc (tõ vùng) lµ c¸c vÞ tõ (tªn gäi chung cho ®éng tõ, tÝnh tõ 
nh÷ng tõ lo¹i th−êng xuÊt hiÖn ë vÞ trÝ vÞ ng÷ trong c©u). VÝ dô: Ch¾p dÝnh thay 
 3
thÕ c¸c h×nh vÞ ng÷ ph¸p ®u«i tõ -습니다, -습니까, -었다, -겠다, -(으)면, -
어서 ... vµo h×nh vÞ tõ vùng 읽- (®äc), ta sÏ cã c¸c ý nghÜa ng÷ ph¸p sau cho tõ: 
읽습니다. : trÇn thuËt (®äc) 읽겠다. : t−¬ng lai (sÐ ®äc) 
읽습니까? : nghi vÊn (®äc µ) 읽으면... : liªn kÕt ®iÒu kiÖn (nÕu ®äc) 
읽었다. : qu¸ khø (®· ®äc) 읽어서... : liªn kÕt nguyªn nh©n (v× ®äc) 
c) Trong tiÕng Hµn trËt tù cña c¸c thµnh phÇn c©u ®¶o ng−îc so víi tiÕng 
ViÖt. Cô thÓ lµ th−êng th× thµnh phÇn bæ nghÜa cho mét thµnh phÇn kh¸c lu«n 
®−îc ®Æt tr−íc c¸c thµnh phÇn ®−îc bæ nghÜa nh−: 
bæ ng÷ tr−íc vÞ ng÷: 
밥을 먹는다 
 c¬m ¨n 
tr¹ng ng÷ (tr¹ng tõ) tr−íc vÞ ng÷: 
밥을 맛있게 먹는다 
c¬m ngon ¨n 
®Þnh ng÷ tr−íc danh tõ(danh ng÷): 
이 책(s¸ch nµy), 
nµy s¸ch 
어제 빌려 준 책 (s¸ch h«m qua ®· cho m−în) ... 
h«m qua cho m−în s¸ch ... 
d) Mét ph¹m trï ng÷ ph¸p kh¸c lµ kÝnh ng÷, ph¹m trï ng÷ ph¸p kh¸ ®Æc 
biÖt, khã cã thÓ thÊy râ trong tiÕng ViÖt, tiÕng Anh... Trong tiÕng Hµn ng÷ ph¸p 
kÝnh ng÷ h×nh thµnh theo hÖ thèng víi nh÷ng quy t¾c nhÊt ®Þnh. Cô thÓ nhÊt, vµ 
cã thÓ thÊy râ nhÊt lµ phÐp kÝnh ng÷ ®èi víi c¸c ®èi t−îng tham gia giao tiÕp thÓ 
hiÖn b»ng ch¾p dÝnh ®u«i tõ (h×nh vÞ ng÷ ph¸p) vµo vÞ trÝ cuèi cña ph¸t ng«n 
(®u«i c©u). C¸c h×nh vÞ ng÷ ph¸p - ®u«i tõ nµy theo ®ã ®−îc gäi lµ ®u«i tõ kÕt 
thóc c©u, ®Þnh d¹ng nªn lo¹i ph¸t ng«n cho c©u ®ång thêi biÓu thÞ th¸i ®é cung 
kÝnh, khiªm nh−êng hay kh«ng cña ng−êi nãi ®èi víi ®èi t−îng ng−êi nghe. 
 e) Trong ®èi tho¹i trùc tiÕp gi÷a ng«i thø nhÊt, ng−êi nãi víi ng«i thø hai 
ng−êi nghe, th«ng th−êng chñ ng÷ ®−îc rót gän, do c¸c bªn ®èi t−îng tham gia 
giao tiÕp ®· tù ngÇm hiÓu ®−îc chñ ng÷ cña c©u. Tuy nhiªn, kh«ng ph¶i bÊt cø 
lóc nµo chñ ng÷ còng cã thÓ ®−îc l−îc bá. 
 4
II. H×nh vÞ vµ tõ 
1. H×nh vÞ (형태소): 
H×nh vÞ ®−îc ®Þnh nghÜa lµ ®¬n vÞ ng«n ng÷ cã nghÜa nhá nhÊt trong thµnh 
phÇn tõ, ®−îc thÓ hiÖn trong lêi nãi d−íi d¹ng nh÷ng h×nh tè cô thÓ. Trong tiÕng 
ViÖt, tõ cã thÓ bao gåm mét h×nh vÞ nh−: vë, cöa, g¹o..., hai hoÆc ba h×nh vÞ nh−: 
c«ng nh©n, chiÕn lîi phÈm, b¸c sÜ... H×nh vÞ cã thÓ bao gåm trong nã mét ©m tiÕt 
nh−: bè, ch¸u... hoÆc vµi ba ©m tiÕt nh− ë c¸c tr−êng hîp tõ vay m−în tiÕng n−íc 
ngoµi: ra-®i-«, tó-l¬-kh¬... 
Trong tiÕng Hµn, h×nh vÞ ®−îc ®Þnh nghÜa còng t−¬ng tù nh− vËy: 
“형태소는 의미를 가지는 언어 단위 중에서는 가장 작은 언어 단위이다”, 
cã nghÜa lµ h×nh vÞ lµ ®¬n vÞ ng«n ng÷ cã ý nghÜa nhá nhÊt trong c¸c ®¬n vÞ ng«n 
ng÷. Tuy nhiªn, h×nh vÞ trong c¸c ng«n ng÷ kh¸c nhau cã thÓ kh«ng gièng nhau. 
Do ®Æc ®iÓm cña lo¹i h×nh ch¾p dÝnh, nªn h×nh vÞ trong tiÕng Hµn cã nhiÒu ®iÓm 
kh¸c víi h×nh vÞ tiÕng ViÖt. §a sè c¸c h×nh vÞ trong tiÕng ViÖt cã tÝnh ®éc lËp 
cao, cã thÓ trë thµnh nh÷ng tõ ®éc lËp nh−ng h×nh vÞ tiÕng Hµn l¹i ®−îc ph©n 
chia râ rµng ra thµnh c¸c h×nh vÞ tù do vµ h×nh vÞ h¹n chÕ. §©y lµ c¸ch ph©n lo¹i 
h×nh vÞ theo tiªu chuÈn cã hay kh«ng tÝnh ®éc lËp (kh¶ n¨ng ho¹t ®éng ®éc lËp). 
H×nh vÞ h¹n chÕ lµ nh÷ng h×nh vÞ kh«ng cã kh¶ n¨ng tån t¹i ®éc lËp, b¾t 
buéc ph¶i kÕt hîp phô thuéc víi c¸c h×nh vÞ kh¸c khi tham gia ho¹t ®éng ng«n 
ng÷: “의존형태소는 반드시 어떤 다른 형태소와 결합하여야만 문장에 쓰일 
수 있고 단어 행세도 할 수 있는 것이다”. H×nh vÞ h¹n chÕ cã sè l−îng lín 
trong tiÕng Hµn, bao gåm c¶ nh÷ng h×nh vÞ cã ý nghÜa tõ vùng cô thÓ (nh−: 높- : 
cao; 크- : lín; 읽- : ®äc), chóng h×nh thµnh nªn mét hÖ thèng, ®èi lËp l¹i víi c¸c 
h×nh vÞ tù do lµ nh÷ng h×nh vÞ cã kh¶ n¨ng trë thµnh tõ, ho¹t ®éng ®éc lËp trong 
c©u “단독으로 단어가 될 수 있는 형태소” (vÝ dô nh−: 사람 : ng−êi; 책 : 
s¸ch...). 
C¨n cø theo tiªu chuÈn ý nghÜa, h×nh vÞ tiÕng Hµn còng ®−îc ph©n chia 
thµnh hai lo¹i: 1) c¸c h×nh vÞ tõ vùng(lexical morphemes), lµ nh÷ng h×nh vÞ biÓu 
thÞ ý nghÜa tõ vùng nh−: 사람: ng−êi; 하늘 : bÇu trêi; 먹- : ¨n; 푸르: xanh. 2) 
c¸c h×nh vÞ ng÷ ph¸p (grammatical morphemes) nh−: -았/었-(thêi qu¸ khø); -
아/어서(ý nghÜa liªn kÕt c©u nguyªn nh©n kÕt qu¶)... TÊt c¶ c¸c h×nh vÞ biÓu thÞ 
ý nghÜa ng÷ ph¸p trong tiÕng Hµn ®Òu lµ c¸c h×nh vÞ h¹n chÕ, kh«ng cã kh¶ n¨ng 
ho¹t ®éng ®éc lËp. §Æc ®iÓm nµy dÉn ®Õn mét kh¸c biÖt gi÷a tiÕng Hµn vµ tiÕng 
 5
ViÖt lµ, nÕu nh− trong tiÕng ViÖt ý nghÜa ng÷ ph¸p ®−îc thÓ hiÖn ra b»ng c¸c tõ 
®éc lËp (h− tõ), th× trong tiÕng Hµn ý nghÜa ng÷ ph¸p ®−îc biÓu hiÖn nhê vµo c¸c 
h×nh vÞ phô thuéc ch¾p dÝnh vµo sau c¸c h×nh vÞ kh¸c. 
Ng−îc l¹i víi c¸c h×nh vÞ ng÷ ph¸p, h×nh vÞ tõ vùng trong tiÕng Hµn, nh− 
trªn ®· ®Ò cËp, bao gåm c¶ c¸c h×nh vÞ tù do vµ h×nh vÞ h¹n chÕ, ®iÒu mµ hÇu nh− 
kh«ng thÓ thÊy ®−îc trong tiÕng ViÖt. Së dÜ cã nh− vËy lµ do, c¸c h×nh vÞ biÓu thÞ 
ý nghÜa tõ vùng cho ®éng tõ vµ tÝnh tõ trong tiÕng Hµn tÊt c¶ ®Òu lµ h×nh vÞ h¹n 
chÕ. Hay nãi c¸ch kh¸c chóng chØ ®−îc coi lµ ®éng tõ hay tÝnh tõ khi ®»ng sau 
c¸c bé phËn biÓu thÞ ý nghÜa tõ vùng nµy ®· cã nh÷ng ®u«i tõ ng÷ ph¸p ®−îc 
ch¾p dÝnh vµo. 
2. C¨n tè vµ phô tè ph¸i sinh (어근과 파생접사) 
a) C¨n tè (어근): PhÇn mang ý nghÜa sù vËt, ý nghÜa tõ vùng vµ lµ bé phËn 
trung t©m cña tõ, kh«ng bÞ thay ®æi trong qu¸ tr×nh biÕn ®æi h×nh th¸i cÊu t¹o cña 
tõ, kh«ng chøa bÊt kú phô tè nµo. Cã thÓ nãi v¾n t¾t lµ phÇn cßn l¹i cña tõ sau 
khi ®· g¹t bá tÊt c¶ c¸c yÕu tè cÊu t¹o tõ (nh− phô tè cÊu t¹o tõ 파생접사) vµ 
biÕn ®æi d¹ng thøc tõ (nh− ®u«i tõ ng÷ ph¸p 어미). VÝ dô: 깨끗-, 조용-, 급- , 손, 
고기 trong 깨끗하다(s¹ch), 조용하다(yªn lÆng), 급하다(gÊp, véi), 맨손(chØ 
tay kh«ng), 날고기(thÞt sèng)... lµ c¸c c¨n tè. Kh¸c víi c¨n tè tiÕng ViÖt, cã thÓ 
®éc lËp trë thµnh ®¬n vÞ tõ, ë tiÕng Hµn, c¨n tè lµ bé phËn trung t©m cña tõ, xung 
quanh nã cã sù ch¾p dÝnh thªm vµo c¸c phô tè cÊu t¹o tõ ®em l¹i ý nghÜa míi 
cho tõ, hay chuyÓn ®æi tõ vÒ mÆt tõ lo¹i. 
Nãi c¸ch kh¸c, ®iÓm kh¸c nhau gi÷a tiÕng ViÖt vµ tiÕng Hµn lµ: trong 
tiÕng ViÖt c¨n tè ho¹t ®éng ®éc lËp nh− tõ ®−îc viÕt t¸ch rêi ra, tr−íc vµ sau cã 
dÊu ngõng nghØ, cßn trong tiÕng Hµn kh¸i niÖm c¨n tè lµ ®Ó ®èi l¹i víi phô tè 
(ph¸i sinh), víi mét trong nh÷ng ph−¬ng ph¸p cÊu t¹o nªn tõ míi cña tiÕng Hµn 
lµ ch¾p dÝnh trùc tiÕp c¸c phô tè (ph¸i sinh) vµo c¨n tè. 
Cã nh÷ng tr−êng hîp cho thÊy c¨n tè cña danh tõ cã thÓ ho¹t ®éng ®éc lËp 
nh− tõ gièng nh− trong tiÕng ViÖt, ch¼ng h¹n nh− 손 (tay) lµ c¨n tè trong 맨손 
(tay kh«ng), 고추 (ít) lµ c¨n tè trong 풋고추 (ít xanh), ®ång thêi khi ë bªn 
ngoµi cÊu tróc tõ ghÐp nµy, chóng cho thÊy kh¶ n¨ng ho¹t ®éng ®éc lËp nh− 
nh÷ng tõ c¨n tè “tay, ít” trong tiÕng ViÖt. §iÒu nµy cã thÓ gi¶i thÝch nh− sau: thø 
nhÊt, dï lµ c¨n tè “tay, ít” cã thÓ ho¹t ®éng ®éc lËp nh− tõ gièng nh− trong tiÕng 
ViÖt, nh−ng chóng l¹i cã ®iÓm kh¸c lµ khi xuÊt hiÖn trong c©u hay có th−êng 
 6
xuÊt hiÖn ch¾p dÝnh kÌm theo chóng lµ nh÷ng h×nh vÞ ng÷ ph¸p biÓu thÞ “c¸ch” 
(biÓu thÞ thµnh phÇn c©u cña tõ). Thø hai, kh¸i niÖm c¨n tè trong tiÕng Hµn lµ 
dïng ®Ó chØ mét ®¬n vÞ thµnh phÇn trong lÜnh vùc cÊu t¹o tõ (ë ®©y lµ ®¬n vÞ cã ý 
nghÜa tõ vùng thùc, lµm trung t©m), nªn kh¸i niÖm nµy chØ xuÊt hiÖn trong cÊu 
tróc tõ ghÐp, ®èi lËp l¹i víi kh¸i niÖm phô tè cÊu t¹o tõ. Do ®ã, sÏ kh«ng dïng 
®Õn kh¸i niÖm c¨n tè trong nh÷ng tr−êng hîp mµ c¨n tè cã h×nh th¸i trïng víi tõ, 
kh«ng cã phô tè. Thø ba, bªn c¹nh nh÷ng c¨n tè cña danh tõ nh− tr−êng hîp “tay, 
ít” nªu trªn, tÊt c¶ c¸c c¨n tè cña ®éng tõ, tÝnh tõ chiÕm sè l−îng lín trong tõ 
vùng tiÕng Hµn kh«ng cã kh¶ n¨ng ho¹t ®éng ®éc lËp, chóng chØ cã ý nghÜa thùc 
nh−ng lµ c¸c h×nh vÞ h¹n chÕ, nh− tr−êng hîp 깨끗-, 조용- trong 
깨끗하다(s¹ch), 조용하다(yªn lÆng). Nh÷ng c¨n tè nµy chØ trë thµnh tõ ho¹t 
®éng ®éc lËp khi chóng ®· hoµn chØnh vµ ®−îc ch¾p dÝnh víi nh÷ng ®u«i tõ ng÷ 
ph¸p. 
b) Phô tè ph¸i sinh (파생접사): 
Phô tè trong tiÕng Hµn ®−îc ®Þnh nghÜa lµ : “접사는 단어의 중심부, 즉 
어근이나 어간에 붙여 의미를 더하거나 자격을 바꾸는 주변부의 기능을 
하는 형식형태소이다” dÞch theo tiÕng ViÖt thµnh: “phô tè trong tiÕng Hµn lµ 
h×nh vÞ h− (empty morpheme) lµm thµnh phÇn phô g¾n vµo xung quanh thµnh 
phÇn chÝnh cña tõ nh− c¨n tè hay th©n tõ ®Ó bæ sung thªm ý nghÜa tõ vùng hay 
thay ®æi tÝnh chÊt (ng÷ ph¸p) cho tõ”. 
Theo ®ã, phô tè ®¹i thÓ ®−îc chia thµnh hai lo¹i lµ: phô tè cÊu t¹o tõ (hay 
cßn gäi lµ phô tè ph¸i sinh, derivational affix) kÕt hîp vµo c¨n tè (hay tõ) ®Ó t¹o 
nªn mét tõ míi vµ phô tè ng÷ ph¸p (hay cßn gäi lµ phô tè biÕn ®æi d¹ng thøc, 
inflectional affix) ®¶m nhËn viÖc biÕn ®æi c¸c d¹ng thøc ng÷ ph¸p cho tõ. 
C¨n cø theo vÞ trÝ ®−îc s¾p xÕp trong tõ, so víi bé phËn trung t©m cña tõ 
(c¨n tè, th©n tõ), phô tè còng ®−îc ph©n ra thµnh c¸c tiÒn tè (prefix) vµ hËu tè 
(suffix). Trong tiÕng Hµn kh«ng cã trung tè (infix). §ång thêi, c¸c phô tè ph¸i 
sinh cÊu t¹o tõ, cã c¶ tiÒn tè vµ hËu tè (tøc lµ cã c¶ phô tè ph¸i sinh ®−îc ch¾p 
dÝnh ë phÝa tr−íc lÉn phô tè ph¸i sinh ch¾p dÝnh vµo phÝa sau cña c¨n tè) nh−ng 
c¸c phô tè biÕn ®æi d¹ng thøc th× chØ cã hËu tè (tøc lµ phô tè biÕn ®æi d¹ng thøc 
duy nhÊt chØ ph©n bè sau th©n tõ), do ®ã cßn ®−îc gäi lµ ®u«i tõ (thµnh phÇn sau 
cña tõ). 
 7
B¶ng ph©n lo¹i phô tè trong tiÕng Hµn: 
Tiªu chuÈn ®Ó cã thÓ nhËn biÕt mét h×nh vÞ lµ phô tè ph¸i sinh hay c¨n tè 
gåm cã c¸c yÕu tè nh− sau: 
1) Cã kh¶ n¨ng cÊu t¹o tõ, ®em l¹i ý nghÜa míi cho tõ, c¨n tè. VÝ dô: [먹-] 
(¨n) + [-이] (phô tè danh tõ ho¸ ®éng tõ, tÝnh tõ) = [먹이](c¸i ¨n). Tuy nhiªn ý 
nghÜa cña phô tè kh¸c víi c¨n tè, kh«ng ph¶i lµ ý nghÜa thùc, râ rµng mµ lµ ý 
nghÜa h−, kh«ng cô thÓ. ý nghÜa nµy, khi kÕt hîp víi phô tè cã thÓ bæ sung thªm 
hay giíi h¹n cho ý nghÜa cña phô tè vÒ mÆt tõ vùng. VÝ dô: 
-개: chØ dông cô, ®å dïng ®¬n gi¶n: 덮개(c¸i n¾p ®Ëy), 지우개(c¸i tÈy, 
c¸i giÎ lau), 따개(c¸i më n¾p)... 
-맨: ®¬n thuÇn chØ lµ mçi c¸i ®ã: 맨손(chØ tay kh«ng), 맨발(ch©n kh«ng)... 
2) Cã tÝnh phô thuéc: VÒ mÆt h×nh th¸i, phô tè kh«ng cã kh¶ n¨ng ho¹t 
®éng ®éc lËp. ChØ ®i theo, ch¾p dÝnh vµo bé phËn trung t©m cña tõ (c¨n tè, tõ) ®Ó 
bæ sung thªm ý nghÜa cho c¨n tè (tõ), hoÆc chuyÓn ®æi thuéc tÝnh ng÷ ph¸p hay 
chuyÓn ®æi vÒ mÆt chøc n¨ng có ph¸p cña c¨n tè (tõ) ®ã. VÝ dô: 
-개 trong 지우개(c¸i tÈy, c¸i kh¨n lau), 덮개(c¸i n¾p, vung) 
-기 trong 크기(bÒ réng, ®é lín), 밝기 (®é s¸ng) 
-히 trong 먹히다 (bÞ ¨n, ®−îc ¨n) 
-이 trong 먹이다 (cho ¨n) 
lµ c¸c phô tè cã tÝnh chÊt cña h×nh vÞ h¹n chÕ (phô thuéc), kh«ng thÓ tån 
riªng biÖt mét m×nh. 
3) VÒ mÆt chøc n¨ng, phô tè cã kh¶ n¨ng t¹o ra nh÷ng biÕn ho¸ chuyÓn 
®æi vÒ ph¹m trï có ph¸p cho tõ. VÝ dô: nh− chuyÓn ®æi ®éng tõ thµnh danh tõ: 
먹- :¨n + -이→ 먹이: c¸i ¨n; danh tõ thµnh tÝnh tõ: 바보: ®øa ngèc, ®å ngèc + -
스럽 → 바보스럽다 : ngèc nghÕch...; chuyÓn tõ tõ d¹ng chñ ®éng sang bÞ ®éng: 
잡다: b¾t + -히→ 잡히다: bÞ b¾t. 
Phô tè ph¸i sinh 
파생접사 
(Phô tè cÊu t¹o tõ) 
Phô tè 접사 
Phô tè biÕn ®æi d¹ng thøc 
굴절접사(어미) 
(§u«i tõ, biÕn tè ng÷ ph¸p)
TiÒn tè 접두사 
HËu tè 접미사 
 8
4) Phô tè cã tÝnh chÊt h¹n chÕ trong ph©n bè (xuÊt hiÖn ë c¸c cÊu tróc tõ). 
Ch¼ng h¹n phô tè danh tõ ho¸ ®éng tõ -이 hay –음, -기 ë vÝ dô d−íi ®©y cho 
thÊy r»ng kh«ng ph¶i ®èi víi tÊt c¶ c¸c c¨n tè ®éng tõ lµ nã cã thÓ kÕt hîp ®−îc. 
 -이 -음 -기 
묻- (hái) x 물음 x 
죽- (chÕt) x 죽음 x 
달리- (ch¹y) x x 달리기 
던지- (nÐm) x x 던지기 
먹- (¨n) 먹이 x x 
3. Th©n tõ vµ ®u«i tõ (어간과 어미): 
a) Th©n tõ: Kh¸i niÖm th©n tõ(stem) lµ chØ vµo c¶ tæng thÓ hoµn chØnh cña 
bé phËn mang ý nghÜa tõ vùng trong tõ, lµ c¸i ®−îc ch¾p dÝnh víi c¸c ®u«i tõ ng÷ 
ph¸p (phô tè biÕn ®æi d¹ng thøc) ë phÝa sau trong qu¸ tr×nh biÓu thÞ ý nghÜa ng÷ 
ph¸p cña tõ, tæ hîp nªn c¸c cÊu tróc có ph¸p. Hay nãi c¸ch kh¸c th©n tõ lµ phÇn 
cßn l¹i cña tõ sau khi ®· lo¹i bá biÕn tè (phô tè biÕn ®æi d¹ng thøc, h×nh vÞ ng÷ 
ph¸p). 
Th©n tõ tuy cïng cã ®iÓm chung víi c¨n tè ë chç chóng ®Òu lµ c¸c h×nh vÞ 
thùc, song kh¸c víi c¨n tè, nã lµ kh¸i niÖm chØ ra thµnh phÇn cña tõ trong qu¸ 
tr×nh biÕn ®æi d¹ng thøc ng÷ ph¸p (nh− chia ®éng tõ, tÝnh tõ) chø kh«ng tham gia 
(kh«ng cã chøc n¨ng) cÊu t¹o tõ. 
Nãi mét c¸ch kh¸c nÕu nh− c¨n tè lµ thµnh phÇn cè ®Þnh, kh«ng thay ®æi 
trong qu¸ tr×nh cÊu t¹o tõ th× th©n tõ lµ thµnh phÇn cè ®Þnh cña tõ khi tham gia 
ho¹t ®éng ng÷ ph¸p, biÕn ®æi d¹ng thøc. VÝ dô c¨n tè 먹-(¨n) lµ thµnh phÇn cè 
®Þnh khi thay ®æi phô tè kÕt hîp víi nã (nh− 이, 히) ®Ó t¹o nªn c¸c tõ míi nh− 
먹이다(cho ¨n), 먹히다(®−îc ¨n, bÞ ¨n)... Cßn 먹이- hay 먹히- ®−îc gäi lµ th©n 
tõ, lµ phÇn cè ®Þnh cña tõ khi biÕn ®æi d¹ng thøc ng÷ ph¸p b»ng c¸ch ch¾p dÝnh 
víi c¸c phô tè ng÷ ph¸p ë phÝa sau nh−: 
먹인다 : ®ang ¨n (ㄴ다) 
먹이었다 : ®· ¨n (었다) 
먹이겠다 : sÏ ¨n (겠다) 
먹이고 : ¨n vµ... (고) 
먹이면서 : võa ¨n võa... (면서) 
먹힌다 : ®ang ¨n (ㄴ다) 
먹히었다 : ®· ¨n (었다) 
먹히겠다 : sÏ ¨n (겠다) 
먹히고 : ¨n vµ... (고) 
먹히면서 : võa ¨n võa... (면서) 
 9
... 
§èi víi nh÷ng tõ cã cÊu tróc phøc hîp (tõ ghÐp) gi÷a c¨n tè vµ th©n tõ cã sù 
khu biÖt râ rµng, nh−ng trong cÊu tróc tõ ®¬n, còng cã khi c¨n tè vµ th©n tõ 
gièng nhau, cïng ®−îc biÓu hiÖn ra bêi mét thµnh phÇn. VÝ dô, ë tr−êng hîp 
밟는다(®ang ®¹p), lµ mét tõ ®¬n nªn cã thÓ ph©n tÝch thµnh 밟(®¹p) võa lµ c¨n 
tè võa lµ th©n tõ, kÕt hîp víi 는다 lµ phô tè biÕn ®æi d¹ng thøc (chØ thêi hiÖn t¹i, 
c©u trÇn thuËt d¹ng v¨n viÕt). Trong nh÷ng tr−êng hîp nµy viÖc ph©n biÖt kh¸i 
niÖm c¨n tè – th©n tõ kh«ng cßn cÇn thiÕt n÷a. 
b) §u«i tõ: 
§u«i tõ, nh− trªn ®· tr×nh bµy lµ nh÷ng h×nh vÞ ng÷ ph¸p phô thuéc, ch¾p 
dÝnh vµo phÝa sau phÇn th©n tõ, ®em l¹i ý nghÜa ng÷ ph¸p cho tõ trong qu¸ tr×nh 
biÕn ®æi d¹ng thøc. §u«i tõ nh− vËy lµ mét tªn gäi kh¸c cña phô tè biÕn ®æi d¹ng 
thøc. MÆc dï vËy, ®u«i tõ nÕu so s¸nh víi phô tè, cô thÓ lµ phô tè ph¸i sinh, tuy 
cïng lµ h×nh vÞ h− (h×nh vÞ h×nh thøc 형식형태소) nh−ng phô tè ph¸i sinh lµ yÕu 
tè thay ®æi trong cÊu t¹o tõ cßn ®u«i tõ lµ yÕu tè thay ®æi trong qu¸ tr×nh kÕt hîp 
ng÷ ph¸p cña tõ (chia tõ: 활용: conjugation). 
C¸c phô tè lµm ®u«i tõ trong tiÕng Hµn, do vËy cã mét vai trß ®Æc biÖt quan 
träng trong viÖc biÓu thÞ c¸c ý nghÜa ng÷ ph¸p nh−: thêi, thÓ, liªn kÕt c©u, thµnh 
phÇn c©u, ®Þnh d¹ng c©u, biÓu thÞ phÐp kÝnh träng víi ®èi t−îng giao tiÕp v.v... C¸c 
phô tè nµy trong tiÕng Hµn ®−îc ph©n lo¹i dùa theo vÞ trÝ ph©n bè trong cÊu tróc kÕt 
hîp víi tõ vµ vai trß trong c©u theo nh− b¶ng tæng hîp sau: 
Tr−íc hÕt c¨n cø theo vÞ trÝ xuÊt hiÖn trong tõ, ®u«i tõ ®−îc ph©n ra thµnh 
hai lo¹i lín lµ c¸c ®u«i tõ thuéc hµng tr−íc(선어말어미: Prefinal ending) vµ c¸c 
§u«i tõ hµng tr−íc 
§u«i tõ liªn kÕt 
®u«i tõ chuyÓn lo¹i danh tõ ®u«i tõ chuyÓn lo¹i ®Þnh tõ ®u«i tõ chuyÓn lo¹i phã tõ 
§u«i tõ chuyÓn lo¹i
§u«i tõ kh«ng kÕt thóc c©u ®u«i tõ kÕt thóc c©u
®u«i tõ hµng sau
§u«i tõ 
 10
®u«i tõ thuéc hµng sau (어말어미: final ending). Trong tiÕng Hµn, viÖc kÕt hîp 
gi÷a ®u«i tõ víi th©n tõ kh«ng cã nhiÒu h¹n chÕ, cã thÓ cã hai hay nhiÒu ®u«i tõ 
cïng ®−îc ch¾p dÝnh, kÕt hîp vµo mét th©n tõ. C¸c ®u«i tõ ë hµng sau lµ c¸c 
®u«i tõ cã vÞ trÝ biÓu thÞ cho sù kÕt thóc mét tõ, cßn c¸c ®u«i tõ hµng tr−íc kh«ng 
cã chøc n¨ng nµy, chóng xuÊt hiÖn sau c¸c th©n tõ vµ phÝa sau chóng b¾t buéc 
ph¶i cã mét ®u«i tõ hµng sau kh¸c xuÊt hiÖn. 
VÒ mÆt ý nghÜa, c¸c ®u«i tõ hµng tr−íc th−êng lµ c¸c ®u«i tõ biÓu thÞ ý 
nghÜa ng÷ ph¸p vÒ thêi, thÓ hay ý nghÜa kÝnh träng. C¸c ®u«i tõ hµng sau l¹i c¨n 
cø theo kh¶ n¨ng cã thÓ biÓu thÞ sù kÕt thóc mét c©u hay kh«ng mµ tiÕp tôc ®−îc 
chia thµnh ®u«i tõ kÕt thóc c©u (종결어미:Terminative ending) vµ ®u«i tõ kh«ng 
kÕt thóc c©u (비종결어미). Nh− chóng ta biÕt mét ®Æc ®iÓm trong tiÕng Hµn lµ ë 
tõ cuèi cïng cña c©u bao giê còng ®−îc kÕt hîp c¸c ®u«i tõ biÓu thÞ sù kÕt thóc 
mét c©u, c¸c ®u«i tõ nµy ®Þnh d¹ng nªn c©u cho biÕt ®ã lµ thuéc vµo lo¹i c©u g×, 
c©u c¶m th¸n hay c©u nghi vÊn, c©u trÇn thuËt v.v..., ®ång thêi qua c¸c ®u«i tõ 
nµy, chóng ta còng cã thÓ biÕt ®−îc s¾c th¸i t×nh c¶m cña ng−êi nãi hay møc ®é 
kÝnh träng ®èi víi c¸c ®èi t−îng tham gia giao tiÕp cña ng−êi nãi. 
Ng−îc l

File đính kèm:

  • pdftim_hieu_ngu_phap_tieng_han_luu_tuan_anh.pdf
Tài liệu liên quan